آموزش لغات تورکی آذربایجانی

sozluk — Sat, 10 Jun 2006 05:33:18 GMT

Azəri Blog( bedava blog )Azərbaycanin İlk Milli Blogu

اورمو کیتابخاناسی

!دیققت!

تورکجه اینسان آدلاری معنالاریلا اینترنت دن

:دانلود اوچون بو لینک لری تیک لایین

(اوغلان آدلاری(اسمهای پسر همره با معنا♣

(قیز آدلاری(اسمهای دختر همره با معنا♣

سایقیلار تایماز

آرشیو -Arxiv

sozluk — Wed, 26 Apr 2006 08:59:18 GMT

*OLU TANRININ ADILA*

اولو تانرينين آديلا

Yaşasin Botov AzərBaycan Birligi

Hər Hansi Linki İstərsiniz Oxoyasiz, ☺Kililk Edin.

براي مشاهده بر روي لينك مورد نظردر كنار☺كليك كنيد

لغات 1☺ بيريمجي سوزلوک Birimci.sozluk	لغات 2☺ ایکینجی سوزلوک İkimci.Sozluk	لغات 3☺ اوچومجو سوزلوک Oconcu.Sozluk
لغات 4☺ دوردومجو سوزلوک Dordomcu.Sozluk	لغات 5☺ بئشيمجي سوزلوک Beşimci.Sozluk	لغات 6☺ آلتيمجي سوزلوک Altimci.Sozluk
روزهاماه هافصل ها* اعداد QunlərAylarFəsillər* Səylar Kilik-كليك☺	ميوه ها و سبزيجات Meyvələr Və (SəbzilərTərələr) ☺Kilik-كليك	لغاتی درباره مشاغل ((چاپخانه و نویسندگی،عکاسی،آرایشگری،خیاطی)) Ishler Kilik-كليك☺
اعضای بدن(پزشکی) Bədən Əzasi Kilik-كليك☺	او یـــــــــــرنمــــــــــک Oyrənmək Kilik-كليك☺	Təşəkorlər Mahmit Bəy چند لغت از طرف دوستم. Kilik-كليك۴۱☺
نمونه اي از لغات توركي در پارسي Kilik-كليك☺	یئرلی سؤزلر چند اصطلاح......... Yerli Sozlər Kilikكليك☺	Turkish Language ويژگيهاي زبان توركي ومقايسه كوتاه بين توركي و فارسي کلیک -Kilik☺
حئیواناتین آدی در این پست به معرفی نام تورکی چند حیوان می پردازیم Heyvan Adlari Kilik-كليك☺	آتا بابا سوزلري ضرب المثل Ata Baba Sozləri Kilik-كليك☺

Http://Sozluk.blogfa.com

Tansu_azm@yahoo.com

*OLU TANRININ ADILA*

اولو تانرينين آديلا

Yaşasin Botov AzərBaycan Birligi

Hər Hansi Linki İstərsiniz Oxoyasiz, ☺Kililk Edin.

براي مشاهده بر روي لينك مورد نظردر كنار☺كليك كنيد

لغات 7 ☺ يئديمجي سوزلوك Yedimci.Sozlük	لغات8 ☺ سه جيزيمجي سوزلوك Səgizimci.Sozlük	تعدادي كلمه و معاني آن از حرفهاي: آ ا س ش ق د ح خ و دو رديف از كلمات مختلف و روزمره در جامعه bir neçə kəlmə adayli bu horofdan:A Ə İ O E S Ş Q D X və iki rədif bir sira kəlmələr ki indiilə insanlar arasinda işlənir... Kilik -کلیک☺
تمامي بابهاي موجود بصورت شعر و معني در توركي Bablar Turkdə şirlə və adayla barabar Kilik ☺	توضيح يك كلمه (دالي بمعني پشت) و همه چيز در باره يك كلمه مثالي در زبان توركي و ويژگي هايي كه دارند. Türkdun dilinin mənəviyatini bir kəlmədi axtarici edirik Kilik ☺	بعضا از اصطلاحات وكارهايي كه يك فرد انجام ميدهد ائیله ملر İlə Mələr ۴۱☺
صرف فعل گه ل مك(آمدن) Qəlmək Kələməsinin Sərfi Kilik ☺	کلمات متضاد در تورکی بير نچه موخاليف كلمه لردن توركده Kilik ☺	عمومی سؤزلر Omumi Sِzlər Kilik ☺
رنگلر بير خيردا باخيش توركده رنگ لره Rənglər Türkdə Kilik ☺	تورکوده صاییتلاری تانیماق اوچون آسان بیر یول Türkdə Sayitlari Tanimaq صامت و صائت ها در توركي Kilik ☺	آداخلی لار Adaxlilar !Faqat Türkcədir! Kilik ☺
الفبا ي توركي و كلمات نا آشنا Az-Türkcə Alifabet Kilik ☺	یئنی سوزلر Yeni Sözlər Kilik	یئنی گؤزل ائیله ملر بیریمجی بولوم İləmələr1 Kililk
یئنی گؤزل ائیله ملر ایکیمجی بولوم İləmələr2 Kililk	یئنی گؤزل ائیله ملر اوچومجی بولوم İləmələr3 Kililk	دیله گؤره سؤزلر Dilə Qorə Sözlər Kilik
حئیواناتا گؤره Heivanlar Öçün Sözlər Kilik	تاریخ بویو تورک ألیفبالاری Xət Tarixi Kililk	آموزش Öyrətmənli Kililk
معنی تعدادی از کلمات که با ( ال = دست ) ساخته شده اند Əldən Duzələn Kələmələr Kililk	کلمات متشابه(کلمه های هم شکل ولی با معناهای متفاوت) Bənzər Kəlmələr Kililk	کلمات جدید از وبلاگ خانم موسوی Neçə Yeni Söz Kililk
درمانهای گیاهی Qiyahi Dərmanlar Kililk	کلماتی که در عید نوروز گفته میشود Növtuzda Sözlərimiz Kililk	نقش سیز در کلمات ترکی بصورت خلاصه از وبلاگ قایاقیزی Siz Turkcədə Kililk
(A) لغات موجود به حرفهای آ اَ اُ اِ Sözlük A Ə E İ Ö Ü Kililk	(B & P) لغات به حروف ب و پ Sözlük B və P Kililk	(T) لغات موجود به حرف پ Sözlük P Kililk
(C Ç X) لغات موجود به حرفهای ج چ خ Sözlük C Ç X Kililk	(D Z) لغات موجود به حرفهای د ز Sözlük D Z Kililk	(S) لغات موجود به حرف س Sözlük S Kililk
(Ş Q) لغات موجود به حرفهای ش ق Sözlük Ş və Q Kililk	(K G) لغات موجود به حرفهای ک گ Sözlük k və g Kililk	(L M N V Y H ) لغات موجود به حرفهای ل م ن و ی ه SözlükL M N V Y H Kililk
سید حیدر بیات جنابلارینین اؤنرلری قایاقیزی بلاگیندان! Önərlər Kililk	لغات 9 Döqüzümcu Sözlük Kililk	(D) لغات موجود به حرف د Sözlük D Kililk
تورکجه گوزل اینسان آدلاری قیز و اوغلان آدلاری تیک لایین Kilik

تحلیل زبان تركى آذربایجانی به طریق ریاضی-حسین حق پرست قراملكى ۸۷.۱۲.۲۸ دانلود*** Download	اویره تملی Oyretmeli بیر سیرا سوزلوک سری جدید کلمات همراه معنی KILIK 87.12.28	کلماتی که با آغیز ساخته میشوند Agiz La Yaranan Sozlukler KILIK 87.12.28
؟	؟	؟
؟	؟	؟
؟	؟	؟
؟	؟	؟

من سئويرم آذربايجان ائليني،

اؤيره نيرم اونون شيرين ديليني،

بو ديل اجداديمين حيات سسي دير،

اودلار يوردوموزون اود نفسي دير!

Turkish Language

sozluk — Wed, 26 Apr 2006 08:18:16 GMT

ویژگی های زبان تورکی و مقایسه کوتاه بین تورکی و فارسی Turkish Language

خلاصه شده از رساله (مقایسة اللغتین)

تالیف دکتر جواد هیئت

تهیه و تنظیم : تایماز(م.ن)

متأسفانه در دوران پهلوی،به پیروی از افکار ملی گرایانه افراطی و شوونیستی بیش از نیم قرن در این باب سیاست جبر و تحمیل اعمال شد و از چاپ و انتشار هر گونه کتاب تورکی جلوگیری به عمل آمد و زبان فارسی هم بصورت زبان انحصاری دولتی و تحمیلی در آمد!در نتیجه این سو ء تدبیر و انحصار طلبی و سیاست زور گویی،زبانهای غیر فارسی مردم ایران،بویژه تورکی رسما" ممنوع شد.البته اینگونه رویه و اعمال غیر انسانی و ضد مردمی بدون واکنش نماند و در مردمی که زبانشان ممنوع اعلام شده بود عکس العمل هایی نا مطبوع و گاهی کینه و نفرت برانگیخت و خواه و نا خواه از شیرینی لهجه فارسی هم در مذاق آنها کاسته شد!؟

بعد از سقوط رژیم پهلوی و رفع ممنوعیت دولتی در مدت کوتاهی کتاب و مجله و روزنامه به زبان تورکی چاپ و منتشر شد و دیوانهای شعرای تورکی گو قدیم و جدید تجدید چاپ گردید و زبان تورکی مجددا" ولو بطور نسبی فرصت و میدان هنرنمایی یافت.

در حال حاضر 25 لهجه یا زبان تورکی در مناطق مختلف شوروی سابق،ترکستان شرقی(چین)،ترکیه و بالکان زبان رسمی مردم است و در حدود20 لهجه یا زبان تورکی دارای کتابت و ادبیات کتبی است.

ادبیات شفاهی تورک ها بسیار غنی است و در هر منطقه ضمن ویژگی های عمومی و قدیمی خصوصیات محلی را نیز در بردارد.ادبیات شفاهی تورک زبانان ایران شاید غنی ترین و یا یکی از غنی ترین آنها در نوع خود میباشد.

کتاب ده ده قورقود که داستانهای اقوام اوغوز را بازگو میکند،یکی از قدیمی ترین آثار ادبیات شفاهی است و بطوریکه اغلب دانشمندان معتقدند،همچنانکه از متن کتاب هم بر می آید مهمترین وقایع تاریخی این داستانها در آذربایجان و در قسمت شرقی آناطولی رخ داده و در آن از قهرمانی ها و ویژگی های قومی و قبیله ای مردم این سرزمین سخن رفته است.

طبق آمارهای اخیر در دنیا شش هزار زبان موجود است که نیمی از آنها کمتر از ده هزار و یک چهارم آنها کمتر از یک هزار گویشور دارند و تنها 20 زبان هستند که صدها میلیون نفر بدانها سخن می گویند.زبان شناسان معتقدند که یک زبان به شرطی می تواند زنده بماند که حداقل یک صد هزار نفر گویشور داشته باشد بنابراین بیش از نیمی از زبانهای حاضر در حال نابودی هستند.

اینترنت،حکومتهای ملی در گزینش و تحکیم زبانهای ملی و تضعیف دیگر زبانها نقش مهمی دارند. پیشرفت علمی و صنعتی شدن و روشهای ارتباطی نوین نیز به نابودی زبانها کمک می کند.زبانی که در اینترنت نباشد زبانی است که در دنیای نوین "دیگر وجود ندارد"،این زبان مورد استفاده قرار نمی گیرد و در تجارت هم بکار نمی رود.

در حال حاضر هر سال ده زبان از بین می رود،افق آینده نیز تیره تر به نظر میرسد.برخی چنین پیش بینی کرده اند که 50 تا 90 درصد زبانهای فعلی در این قرن از بین می روند و بدین سبب حفظ آنها امری ضروری به شمار میرود.

مسئله زبان در قرن21 ام دو سئوال را مطرح میسازد.از یکسو زبانهای ملی یا پر گویشور چگونه در برابر پیشتازی زبان انگلیسی مقابله کنند؟از سوی دیگر،زبانهای فرعی یا محلی چگونه می توانند از خطر نابودی نجات یابند و در جهت توسعه پیش بروند؟

برای حمایت از زبانهای محلی و جلوگیری از نابودی آنها در 10-12 سال اخیر مقامات بین المللی تصمیماتی اتخاذ و قطعنامه هایی صادر کرده اند . از جمله:

در18 دسامبر 1992 مجمع عمومی سازمان بین الملل متحد بیانه مربوط به حقوق اشخاص متعلق به اقلیت های قومی یا ملی،مذهبی و زبانی را به تصویب رساند.این بیانیه کشورها را موظف کرد تا از موجودیت و هویت اقلیتها در داخل مرزهایشان حمایت کنند.از میان حقوق پیش بینی شده برای اشخاص متعلق به اقلیتها عبارتند از:حقوق برخورداری از فرهنگ خاص خودشان / حق استفاده از زبانشان / اجازه شرکت مؤثر در فعالیت های فرهنگی،مذهبی،اجتماعی،اقتصادی و زندگی عمومی و نیز در تصمیم گیریهای مربوط به اقلیتی که به آن متعلق هستند./ اجازه تاسیس و اداره موسسات مربوط به خودشان،حق ایجاد ارتباط صلح جویانه و خالی از تبعیض با اعضای گروه خودشان یا دیگر اتباع کشورهای دیگری که با آنها پیوندهای مشترک قومی ، مذهبی و زبانی دارند.این نخستین سند قابل قبول جهانی و جامع مربوط به حقوق اشخاص وابسته به اقلیتهاست و از همین رو بر نحوه اجرا و تصویب قوانین ملی کشورها تأثیر خواهد گذاشت.

شباهت و خویشاوندی زبانها از دو نظر بررسی میشود:

1-منشأ زبانها

2-ساختمان و شکل خارجی زبانها(موروفولوژی)

زبان تورکی از نظر منشأ جزو زبانهای اورال-آلتای و یا به بیان صحیحتر،از گروه زبان های آلتائی است.

زبانهای اورال-آلتای به مجموعه زبانهایی گفته میشود که مردمان متکلم به آن زبانها از منطقه بین کوه های اورال-آلتای(در شمال ترکستان)برخاسته و هر گروه در زمانهای مختلف به نقاط مختلف مهاجرت نموده اند.

این گروه زبانها شامل زبانهای فنلاند،مجارستان(اورالیک)و زبانهای تورکی،مغولی،منچو و تونقوز(زبانهای آلتائیک)میباشد.

از نظر ساختمان و موروفولوژی زبانها به سه دسته تقسیم میشوند:

1-زبانهای تک هجائی ویاتجریدی :مانند زبان چین جنوب شرقی آسیا.در این زبانها کلمات صرف نمی شوند و پسوند و پیشوند نمی گیرند و تغییر نمی کنند.گرامر منحصر به نحو و ترکیب و ترتیب کلمات است که معانی کلمات را تغییر میدهد.در این زبانها آکان یا استرس(تاکید یا وورغو)،تن صدا و انتو ناسیون یا آهنگ ادای کلمات و جمله بسیار مهم است و معنا را مشخص میکند.در زبان چین تعداد کمی از واژه ها تک هجایی هستند.

2-زبانهای تحلیلی یا صرفی : در این زبانها ریشه کلمات هم ضمن صرف تغییر می نماید مانند:گفتن - می گویم. زبانهای هند و اروپائی و از آن جمله زبان فارسی جزو این گروه می باشند.

3-زبانهای التصاقی یا پسوندی : در این زبانها کلمات جدید و صرف افعال از چسبانیدن پسوندهای مخصوص به ریشه کلمات ایجاد میشود و این مسئله سبب پیدایش لغات جدید و غنای لغوی می گردد.در این زبانها ریشه ثابت و در موقع صرف تغییر نمی یابد.پسوندها تابه آهنگ ریشه بوده و به آسانی از آنها قابل تشخیص اند. زبان تورکی و گروه زبانهای اورال-آلتائی جزو این دسته می باشند.

در زبانهای هند و اروپائی از جمله فارسی پیشوندهای جر(ادات)یا حروف اضافه وجود دارد. در صورتی که در تورکی پیشوند وجود ندارد. مثلا در برابر کلمه ی انترناسیونال (فرانسه)و بین الملل(عربی)،در تورکی میلّتلر آراسی و یا اولوسلار آراسی گفته میشود.یعنی به جای پیشوند ، پسوند بکار میرود،چون در تورکی کلمات از آخر تکامل و توسعه پیدا می کنند.

در زبانهای هند و اروپائی عنصر اصلی(مبتدا و خبر)در بتدا قرار می گیرد و عناصر بعدی با ادات ربط یه شکل حلقه های زنجیر به یکدیگر مربوط میشوند و اگر عناصر بعدی قطع شوند ساختمان جمله ناقص نمی شود . ولی در تورکی ترتیب عناصر کاملا بر عکس است . یعنی ابتدا باید عناصر ثانوی و فرعی تنظیم و گفته شود،عنصر اصلی، یا فعل هم در آخر قرار می گیرد. مثال در فارسی = من به شیراز رفتم تا دوستم را ببینم که اخیرا از فرانسه آمده و در آنجا شش سال طب خوانده است.

حال همین مثال در تورکی = آلتی ایل صب اوخویاندان سونرا فرانسادان یئنی قاییدان دوستومو گؤرومک اوچون شیرازا گئتدیم.

جی،ال،لویس در دستور خود اجزای جمله تورکی را به ترتیب زیر می شمارد:

1-فاعل2-قید زمان 3- قید مکان 4-مفعول غیر صریح5-مفعول صریح6-قید و هر کلمه ای که معنی فعل را تغییر دهد7-فعل.

هر چیز معین بر غیر معین مقدم است،یعنی اگر مفعول صریح معین باشد بر مغعول غیر صریح غیر معین مقدم میشود.مثال جمله مرتب تورکی چنین است:

نقاش گئچن گون موزده گلن لره تابلولارینی اوزو گؤستردی یعنی نقاش روز گذشته در موزه تابلوهای خود را به تماشاچیان خودش نشان داد.

بعلاوه هر عنصری از جمله که به آن بیشتر اهمیت داده شود نزدیک فعل قرار می گیرد.

در صورتی که جمله با فعل ختم نشود جمله معکوس گفته میشود که در محاوره ،شعر و سبکهای خاص به کار میرود.

هماهنگی اصوات:یکی از بارزترین ویژگی های تورکی هماهنگی اصوات است.اصوات یا آواها در زبان به عنوان عناصر بسیط تشکیل دهنده کلمات دارای نقش اساسی هستند در زبان تورکی بین اصوات مختلف ریشه وپسوند هماهنگی موجود است.

هماهنگی اصوات سبب میشود که کلمات تورکی دارای آهنگ خاص بوده و تلفظ صحیح آنها اثر مطبوعی در شنونده ایجاد نماید.

حروف یا صداهای رایج تورکی 32 عددند که از آنها 9صائت و بقیه صامت هستند.

در تورکی بر خلاف فارسی و عربی صدادارها کوتاه اند و به همین علت شعرای تورکی گو در شعر عروضی به اجبار از کلمات فارسی یا عربی استفاده کرده و یا بعضی اوقات صداها را کشیده تلفظ می کنند.وزن عروضی بر خلاف وزن هجایی برای شعر تورکی مناسب نبوده و در شعر معاصر جای سابق خود را از دست داده است.شعر تورکی قبل از پذیرفتن اسلام با وزن هجایی سروده شده و "قوشوق" یا "قوشقی" نامیده میشد.بعد از آنکه بر اثر مهاجرتها تورکان به اعراب و فارسی زبانان نزدیک شدند وزن عروضی آن را از آن اقتباس و به مرور وزن کلاسیک شعر تورکی قرار دادند.با وجود این شعرای خلقی (اوزانها و عاشیقها) اشعار خود(بایاتی ، قوشما و...)را با وزن هجائی سروده اند.

در بررسی مقایسه ای زبانها از چهار نقطه نظر تحقیق میشود:

1-از نظر جمله بندی یا نحو

2-از نظر مورفولوژی یا شکل خارجی و پسوندها

3-از نظر آوائی یا فونتیک(صداها)

http://tansu.blogfa.com

اینک درباره لغات و مخصوصا" افعال تورکی در مقایسه با لغات و افعال فارسی توضیحاتی داده میشود.

در این باب امیر علیشیر نوائی در حدود 500سال قبل در کتاب محاکمة اللغتین بحث قابل توجهی نموده و بعنوان مثال یکصد لغت تورکی را که معادل آنها در فارسی نیست مطرح نموده است ،همچنین تعداد زیادی از افعال تورکی را که فارسی ندارد برشمرده است.

نوائی می گوید معادل این کلمات که صد تای آن بعنوان نمونه ذکر شد در فارسی وجود ندارد،بنابراین اگر بخواهیم معانی این کلمات را به فارسی زبانها بفهمانیم ناچار باید به کمک جمله هایی با کمک گرفتن از کلمات عربی متوسل شویم.

لغاتی را که نوائی در کتاب خود بعنوان مثال بکار برده کلمات تورکی جغتائی است و اغلب برای تورک زبانان ایران نا آشناست از اینجهت در این رساله به جای آنها لغات مشابه تورکی آذربایجانی بکار برده شده است.

در این رساله در حدود 1700 کلمه تورکی آذربایجانی درج شده که در فارسی کلمه مستقلی برای آنها بکار نمی رود. ضمنا" بعنوان نمونه در حدود 350 کلمه تورکی نقل شده که عینا" در فارسی بکار میرود مانند:آقا،خانم،سراغ،اوغور،قاب،قاشق،قابلمه،دولمه،بیرق،سنجاق و امثال آنها.

در مقایسه دیکسیونرهای تورکی آذربایجانی تورکی ترکیه مشاهده میشود لغاتی که معادلشان در فارسی موجود نیست در دو لهجه تورکی یکی نبوده و در بیش از 30%لغات با هم متفاوتند.از طرفی از هر ریشه لغتی 1- 4 کلمه ذکر شده،در صورتیکه در تورکی از یک ریشه تعداد زیادی کلمات ساخته میشود و هر کدام معنی بخصوصی دارند.ضمنا" باید خلطر نشان نمود که در حال حاضر 28 زبان یا لهجه مستقل تورکی وجود دارد که 20 لهجه آن دارای کتابت و ادبیات میباشند و هر کدام دارای لغات مترادف بیش از یک هزار لغت تورکی آذربایجانی می باشند.با این ترتیب معلوم میشود که هزاران کلمه در تورکی موجود است که معادل آنها در زبان فارسی موجود نیست.

در زبان تورکی کلماتی با اختلاف جزئی(نوآنس)در معانی موجود است که در فارسی نیست.مثلا"برای انواع دردها کلمات:

آغری/ آجی/ سیزی/ یانقی/ زوققو/ سانجی/ گؤینه مک/ گیزیلده مک اینجمک، بکار می رود که هر کدام درد بخصوص را بیان می کنند.

آغری معادل درد فارسی است(درد عضوی).

سانجی به درد کولیک احشاء تو خالی گفته میشود مانند قولنج روده،

آجی به درد پرووکه گفته میشود مانند درد در موقع کشیدن دندان.

سیزی به درد خفیف سوزش دار گفته میشود.

یانغی معادل سوزش میباشد.

زوققو درد همراه ضربان است مانند درد آبسه ودرد عقربک انگشتان و امثال آنها.

گؤینه مک شبیه سوختن است و در دقایق اول سوختگی دیده میشود.

اینجیمک دردر موقع پیچ خوردگی مفاصل و یا درد حاصل از ضربه و سقوط میباشد.

گیزیلده مک درد شبیه گزگز کردن دردناک می باشد.

در فارسی برای تمام حالات فوق لغت درد و یا سوزش بکار می رود.

در تورکی به گریه کردن آغلاماق گفته میشود.ولی این کلمه مترادفهای زیادی دارد که هر کدام حالات مختلف گریه را بیان می کند.مثلا":

آغلامیسماق یعنی بغض کردن و به حالت گریه افتادن بدون اشک ریختن.

بؤزمک به معنی حالت گریه گرفتن کودک.

دولوخسونماق به معنی حالت گریه به خود گرفتن و متأثر شدن بزرگسال و پر شدن چشم از اشک میباشد.

آغلاشماق به معنی گریه دسته جمعی و تعزیه بکار میرود.

هؤنکورمک با صدای بلند گریه کردن و هؤککولده مک گریه با هق هق میباشد.

بوزلاماق با صدای بلند گریه کردن و از سرما لرزیدن میباشد.

ایچین چالماق به معنی از فرط گریه کردن گریه بدون اشک و یا هق هق نمودن است .

کؤیرلمک به معنی حالت گریه دست دادن است.

در تورکی جغتائی اینگره مک و سینگره مک به معنی یواش یواش بطور مخفی گریه کردن و سیقتاماق به معنی زیاد گریه کردن و اؤکورمک به معنی با صدای بلند گریه کردن میباشد.همچنین ییغلاماق به معنی گریه کردن و اینجگیرمک به معنی با صدای نازک گریه کردن است.

در تورکی اوُسانماق به بیزار شدن و به تنگ آمدن می گویند.بیقماق،بئزیکمک،بئزمک و چییریمک هم با اختلاف جزئی همان معنی را میدهد مثلا":چییریمک بیشتر بمعنی زده شدن میباشد.

ترپشمک به معنی تکان خوردن

و ترپتمک به معنی تکان دادن است

ولی چالخالاماق به معنی تکان دادن به منظور سوا کردن(مثلا سوا کردن کره از ماست)،

قاتیشدیرماق به معنی مخلوط کردن

و قاریشدیرماق به معنی به هم زدن با قاشق و غیره .. میباشد.

ییرقالاماق به معنی تکان دادن و جنباندن

و سیلکه له مک به معنی تکان دادن درخت و یا لباس و فرش و امثال آن میبا شد.

در فارسی برای هیچکدام از این تعبیرات لغات مستقل به خصوصی وجود ندارد.

ایمرنمک،قیمسانماق که با اختلاف جزئی به معنی آرزو کردن و هوس کردن و نیسگیل به معنی آرزوی براورده نشده و حسرت میباشد،هیچکدام معادل مستقلی ندارند.

برای دعوا کردن کلمات متعددی بکار می رود که هر کدام شکل و حالت ویژه ای را از دعوا بیان می کنند مانند:

دؤیوشمک:همدیگر را کتک زدن

ووُروشماق:همدیگر را زدن

ساواشماق:با یکدیگر دعوا و جنگ کردن و گلاویز شدن

دیدیشمک:دعوا همراه چنگ زدن همدیگر

چارپیشماق:دعوا و برخورد به یکدیگر،تصادم

دالاشماق:با هم دعوای لفظی کردن

دارتیشماق:با هم مشاجره کردن

چاخناشماق:با هم سر شاخ شدن

تؤتوشماق:دعوا با گرقتن همدیگر

بؤغوشماق:دعوا همراه یقه ی همدیگر را گرفتن و خفه کردن

تیپشمک و تیپکلشمک:دعوا همراه لگد انداختن به هم

خیرتدکلشمک یا فیرتیلاقلاشماق:دعوا همراه گلوی همدیگر را گرفتن

سؤیوشمک:همدیگر را دشنام دادن

دیرشمک:دعوا کردن،رو در روی هم ایستادن

بؤغازلاشماق:گلوی همدیگر را گرفتن،رو در روی هم قرار گرفتن،دعوا کردن

چیرپیشماق:زدوخورد

دُروشماق:مناقشه،مجادله،رو در رو شدن

سؤپورلشمک:گلاویز شدن،در هم آویختن

همچنین برای اینکه بگوئید فلانی از در وارد شد ، بسته به شخصیت فلانی و نحوه ی ورود و مناسب گوینده با وی کلمات زیر بکار میرود:

قاپی دان گلدی(از در آمد،بطور متعارف)

قاپی دان ایچری بویوردولار(از در تشریف فرما شدند)

قاپیدان گیردی(از در وارد شد،بطور خودمانی)

قاپی دان گئچدی(از در گذشت)

قاپی دان سؤخولدو(از در خودش را چپاند)

قاپی دان تپیلدی(از در خودش را به زور تو کرد)

قاپی دان دوروتولدو(از در یواشکی تو آمد)

قاپی دان سؤروشدو(از در سر خود آمد تو،بمعنی مجازی)

در تورکی به مرغابی «اؤردک» گفته میشود ولی برای انواع آنها اسامی مختلف بکار میرود.مثلا" به اردک ماده«بورچین» و به اردک نر«سونا» و همچنین «یاشیل باش» گفته میشود

در تورکی برای اسب و اغلب حیوانات اهلی در هر سنی نام مخصوص وجود دارد.مثلا"«قولون»برای اسب نوزاد،«دای» به اسب دوساله و «یولان»به اسب پنج ساله گفته میشود

برای صداهای حیوانات مختلف و عناصر طبیعت لغات ویژه ای بکار میروند مانند:

سو شیریلتیسی:صدای شرشر آب

یارپاق خیشیلتیسی:صدای خش خش برگ

اوت پیچیلدیسی:صدای افتادت باد در سبزه

گؤی گورولتوسو:صدای غرش آسمان

قافلان نریلتیسی:صدای غرش پلنگ

قوش جیویلتیسی:صدای جیک جیک مرغ

اینکلرین بؤیورمه سی:صدای گاوها

شلاله نین چاغلاماسی:صدای ریزش آبشار

همچنین در برابر کلمه«کندن»فارسی شش کلمه تورکی موجود است که هر کدام در محل و مورد خاصی بکار می رود:

قازماق: بمعنی کندن زمین و امثال آن

یولماق:بمعنی کندن مو و کندن از ریشه

سویماق:بمعنی کندن پوست و رازهزنی

اویماق:بمعنی کندن چوب و امثال آن برای منبت کاری و در آوردن چشم بکار میرود.

قوپارماق: برای کندن جزئی از چیزی

قیرتماق:برای کندن و برداشتن جزئی از چیزی و نشگون گرفتن است.

بطوریکه مشاهده میشود در فارسی به جای کلمات مستقل تقلید صداها بطور مکرر بکار میرود.

در تورکی لغات مشابه(اومونیم)یا لغاتی همانند با معانی مختلف بسیار است که در شعر و ادبیات برای جناس و ایهام بکار میرود مانند:آت بمعنی اسب و آت بمعنی بیانداز.

زبان تورکی از نظر لغات برای مفاهیم مجرد بسیار غنی است.افعال تورکی بطوری که خواهیم دید از نظر نوع،وجه و زمان بسیار متنوع میباشد.در نتیجه زبان تورکی برای بیان اندیشه بطور دقیق بسیار مناسب و رساست.

نا گفته نماند با آنکه لغت باعث غنای زبان است ولی غنای زبان بیشتر تابع تحرک و قابلیت لغت سازی،افاده و بیان مفاهیم جدید وغنای مفاهیم مجرد همچنین تنوع بیان قدرت بیان تفرعات و تفاوتهای جزئی(نوآنس)کلام است.

با در نظر گرفتن مراتب فوق، نوائی و بسیاری از شرقشناسان معتقدند که نثر زبان تورکی برای بیان اندیشه و مفاهیم و موضوعات مختلف علمی،فلسفی،اجتماعی و ... رساتر و مناسبتر از زبانهای دیگر است.

مفاهیم و اندیشه هایی را که می توان در تورکی با یک جمله بیان نمود،جملات و شرح مفصلی را در آن زبان ایجاب می نماید.

در زبان یا همان لهجه فارسی واژه های بسیط سخت گرفتار کمبود است زیرا بیشتر آنها به مرور زمانها رها گشته و از یاد رفته است،*واژگان زبان فارسی برای مفاهیم علمی مجهز نیست*، و مترجمان ایرانی بیش از همه این درد جانکاه را احساس می کنند و از این، عذاب می برند.گاه میشود که انسان یک ساعت ،یک روز و حتی یک هفته تمام درباره بهمان تعبیر زبان خارجی می اندیشد،مغز و اعصاب خود را می فرساید و از هم می گسلد و سر انجام نیز راه به جائی نمی بردو خوانندگان هم همواره از مترجمان و ترجمه های فارسی ناخشنودی می نمایند.

افعال:افعال کار ،حرکت و حالت را بیان می کند و عنصر اصلی جمله محسوب میشوند،بطوریکه بدون فعل ،جمله نا تمام و معنی آن نا مفهوم خواهد بود.

زبانهای اورال-آلتائی عموما" و زبان و زبانهای تورکی خصوصا" از نظر افعال غنی هستند بعلاوه دارای انواع،وجوه و زمانهای متعدد و متنوع اند بطوریکه ممکن است مفاهیم و مطالبی را با یک فعل بیان نمود در حالیکه برای بیان همان مفهوم و مطلب در زبانهای دیگر نیاز به جملات مشروح و مفصل می باشد مثلا":اوسانمیشام یعنی من از او به تنگ آمده و بیزار شده ام،خوسانلاشدیق یعنی ما با هم بطور خصوصی درد و دل کردیم،قوجاقلاشدیلار یعنی همدیگر را در آغوش گرفتند و آغلاشدیلار یعنی با همدیگر گریه کردند،گئچیندیریر یعنی اعاشه را تامین می کند و ...

افعال تورکی همه با قاعده اند جز فعل ناقص فراموش شده ی ایمک به معنی بودن که بجای فعل معین بکار میرود.

http://tansu.blogfa.com

در خاتمه این مقاله به جا خواهد بود اگر نگاهی مقایسه آمیز هر چند گذرا به چند و چون اصطلاحات و تعبیرات فعلی در زبانهای فارسی و تورکی بیاندازیم.اصطلاحات و تعبیرات فعلی که از آن در اصطلاح لغت شناسی به ترکیبات ثابت فعلی زیان نیز نام برده میشود.یکی از جالبترین و پرمایه ترین شقوق لغوی و ترکیبی زبان در ارائه معانی مجازی و تشبیهی است.

زبان فارسی که در عین حال یکی از زبانهای ترکیبی است و کلمات آن انعطاف زیادی برای تشکیل اصطلاحات و تعبیرات فعلی دارد و از وسعت و شمول زبان تورکی در ایجاد و کاربرد این نوع ترکیبات برخوردار نیست. در زبان تورکی تنها در رابطه با اعضای بدن انسانی از نوع :

باش(سر)،گؤز(چشم)،آغیز(دهان)،آیاق(پا) و امثال آن صدها اصطلاح و تعبیر وجود دارد اینک برای اینکه در این باب نموداری به دست داده باشیم به نقل تعدادی از اصطلاحات وتعبیرات فعلی رایج در زبان تورکی که از یادداشتهای آقای م.ع.فرزانه اقتباس شده در رابطه با کلمه دیل(زبان)بسنده می کنیم:

1-دیل - آغیز ائله مک(دلداری دادن،با لحن ملایم خواستار پوزش شدن،رفع رنجش و کدورت کردن.)

2-دیل آچماق:زبان باز کردن(طفل)،درد خود را باز گفتن،التماس کردن و خواهش کردن

3-دیل بوغازا سالماق:وراجی کردن،پشت سر هم و بدون وقفه حرف زدن.

4-دیل اؤیرتمک:چیزهای ندانسته را یاد دادن،حرف یاد(یکی)دادن،راه و چاه نشان دادن.

5-دیل تاپماق:تفاهم پیدا کردن،جلب رضایت و اعتماد کردن،زبان مشترک یافتن

6-دیل تؤکمک:خواهش و تمنا کردن،اصرار ورزیدن

7-دیل چیخارماق:استهزا کردن،ادای یکی را در آوردن

8-دیل وئرمک:راضی شدن،قبول دادن*دیل وئرمه مک:امکان حرف زدن به دیگری را ندادن

9-دیلده توک بیتمک: از تکرار و بازگویی یک مطلب خسته شدن

10-دیلدن دوشمک:خسته شدن،از پا درآمدن

11-دیلدن سالماق: خسته و درمانده کردن،از پا انداختن

12-دیلدن دوشمه مک:ورد زبان بودن،از یاد نرفتن،فراموش نشدن

13-دیله گتیرمک:یکی را به حرف وا داشتن،کاری را که در حق کسی انجام شده را به زبان راندن

14-دیله توتماق:با حرفهای شیرین یکی را رام کردن،بچه در حال گریه را با زبان ساکت کردن

15-دیله گتیرمه مک:یارای گفتن حرفی را نداشتن،حرفی را که گفتن آن ممکن است نگفتن

16-دیلی آغزینا سیغماماق:خود ستائی کردن،حرفهای گنده گنده گفتن

17-دیلی باتماق:نطقش خاموش شدن

18-دیله گلمک: زبان و شکوه و شکایت گشودن،به ناله و فغان آمدن

19-دیلی قیسا اولماق:به خاطر داشتن قصور،جرأت حرف زدن نداشتن

20-دیلی دولاشماق:حرفها را اشتباه گفتن،در نتیجه اشتباه و یا دستپاچگی حرفها را قاطی کردن

21-دیلی دؤنمه مک:قادر به تلقظ و ادای صحیح حرف نبودن

22-دیلی توتولماق:توان و یارایی گفتن را از دست دادن،به هنگام سخن گفتن لکنت پیدا کردن

23-دیلینه وورماماق:از چشیدن چیزی امتناع کردن

24-دیلیندن دوشمه مک:مرتبا" تکرار کردن،بطور مدام بر زبان داندن

25-دیلیندن قاچیرماق:بی هوا و بی حساب از دهانش در رفتن

26-دیلینی باغلاماق:وادار سکوت کردن

27-دیلینه باغلاماق:به گردنش گذاشتن،حرف بر زبان کسی گذاردن

28-دیلینی بیلمک(باشا دوشمک):از حال و مقالش با خبر شدن،راز دلش را حالی شدن

29-دیلینی قارنینا(دینمز یئرینه)قویماق:از زیاده گویی خودداری کردن،زبان در حلق فرو بردن

30-دیلینی دیشله مک:حرف را نا تمام گذاشتن،در وسط حرف تأمل کردن

31-دیلینی کسمک:به سکوت وا داشتن،جلو حرف یکی را به زور گرفتن

32-دیلینی ساخلاماق:از گفتن چیز خاصی خودداری کردن،سکوت را ترجیح دادن

33-دیلینی ساخلاماماق:در گفتن بی پروائی نشان دادن،حرف زیادی و بی موقع زدن

34-دیللر ازبری اولماق:به دلیل خوشنامی و به زبانها افتادن،ذکر خیر داشتن

35-دیللرده گزمک(دولاشماق):همچون امثال در زبانها گشتن.

36-دیللره دوشمک:ورد زبان خاص و عام شدن،سر زبانها افتادن،شایع شدن.

نتیجه:

زبان تورکی یکی از با قاعده ترین زبانهاست و از نظر لغات،مخصوصا" افعال بسیار غنی است.وجود قانون هم آهنگی اصوات،کلمات تورکی را موزون و آهنگدار نموده و به آنها نظم و ترتیب خاص داده است.در تورکی علاوه بر اسامی ذات لغات زیادی برای مفاهیم مجرد وجود دارد.بعلاوه لغات مترادفی با اختلاف جزئی در معنی موجود است که میدان قلمفرسائی را وسیعتر و قلم نویسنده را تیزتر و دقیقتر میسازد.

افعال تورکی به قدری وسیع و متنوع اند که در کمتر زبانی نظیر آنها را میتوان یافت.گاهی با یک فعل تورکی اندیشه و مفهومی را میتوان بیان نمود که در زبان فارسی و زبانهای دیگر نیاز به جمله و یا جملاتی پیدا می کند.از طرفی وجود پسوندهای سازنده سبب شده که قابلیت لغت سازی برای بیان مفاهیم مختلف و تعبیرات فعلی بسیار زیاد است.

نحو و ترکیب کلام در تورکی با زبانهای هند و اروپائی متفاوت است. در تورکی عنصر اصلی جمله یعنی فعل اصلی در آخر جمله قرار دارد. زبانهای هند و اروپائی عنصر اصلی جمله در ابتدا قرار می گیرد و عناصر بعدی با ادات ربط بشکل حلقه های زنجیر به یکدیگر مربوط میشوند و اگر عناصر بعدی قطع شوند سازمان جمله ناقص میشود، ولی در تورکی ترتیب عناصر جمله کاملا" بر عکس است یعنی ابتدا باید عناصر ثانوی و فرعی تنظیم و گفته شود و قسمت اصلی در آخر قرار گیرد و از همینجاست که هر نویسنده و یا گوینده تورک زبان نمایان میشود.

تهیه و تنظیم:تایماز(م.ن)

Toplayan:TAYMAZ

http://tansu.blogfa.com

http://sozluk.blogfa.com

MakiGT

اعضای بدن(پزشکی)

sozluk — Wed, 26 Apr 2006 08:12:03 GMT

اعضای بدن(پزشکی)

باش بارماق:انگشت شصت------------------------------دیرناق:ناخن

چه چه له بارماق:انگشتانگشت کوچک-----------------نفس بوروسو:نای

شهادت بارماقی:انگشت اشاره--------------------------مه مه نین باشی:نوک پستان

ال بارماقی:انگشت دست--------------------------------دیلین اوجو:نوک زبان

اورتا بارماق:انگشت وسط-----------------------------شاه دامار:ورید

آیاق بارماقی:انگشت پا--------------------------------مالیه:حسابداری

آپاندیس:آپاندیس---------------------------------------لیفت:آسانبر

دیرسک:آرنج------------------------------------------اینفورماسیا:اطلاعات

تؤره مه اور قانیزمی:آلت تناسلی----------------------ساریماق:پانسمان

قاش:ابرو----------------------------------------------تعجیلی یاردیم:اورژانس

کله سومویو:جمجمه،آهیانه----------------------------ایگنه:آمپول

یان:باسن-----------------------------------------------قلب حصه سی:بخش قلب

قول:بازو----------------------------------------------عمومی حصه:بخش عمومی

بارماقلارین بندی:بند انگشت--------------------------لابروتوریا:آزمایشگاه

بورون:بینی-------------------------------------------رادیولوگیا:رادیولوژی

کیرپیک:پلک------------------------------------------شعبه:بخش

خایا:بیضه---------------------------------------------سونوگرافیا:سونوگرافی

کوره ک:پشت------------------------------------------آزی دیش:دندان آسیاب

بویونون آردی:پس گردن-------------------------------کؤپک دیشی:دندان نیش

آیاق:پا-------------------------------------------------بویوک آزی:دندان آسیلب بزرگ

دؤش:پستان(مه مه)-----------------------------------کسیجی دیش:دندان پیش

آلین:پیشانی--------------------------------------------خروم کبالت:کروم کبالت

قولاغین پرده سی:پرده گوش--------------------------صنعی دیش:دندان مصنوعی

دری:پوست--------------------------------------------دئنیتین:عاج

قیزلیق:پرده بکارت------------------------------------کؤک:ریشه

اواولیت:تخمک----------------------------------------کاتبه ایله: نزد منشی

یومورتالیق:تخمدان-----------------------------------سینیر:عصب

جیناق:جناغ-------------------------------------------قاینار حب:قرص جوشان

بئیی نقاپاغی:جمجمه----------------------------------حب:قرص

گؤز:چشم----------------------------------------------ماز:پماد

چه نه:چانه--------------------------------------------یارا لئنتی:باند زخم

اوره ک:دل---------------------------------------------استریل سارغی:گاز استریل

قان:خون-----------------------------------------------ساکتلشدیریجی:آرام بخش

آغیز:دهان----------------------------------------------کاسسا:صندوق

فقره:درنده----------------------------------------------به زک ملزوماتی:لوازم آرایش

دامار:رگ-----------------------------------------------تایلئت:کپسول

دیش:دندان----------------------------------------------داملا:قطره

بود:ران-------------------------------------------------سیمله مه درمانی:داروی ضد عفونی

رحیم:رحم------------------------------------------------اؤسکورک:سرفه

باغیر ساق:روده-----------------------------------------توز:پودر

یوغون باغیرساق:راست روده---------------------------دیش شوتکاسی:مسواک

دیز:زانو--------------------------------------------------دری اؤچون:برای مصرف خارجی

آغ جیگر:ریه---------------------------------------------صحیه لئنتی:نوار بهداشتی

باش:سر--------------------------------------------------دیش یومامازی:خمیر دندان

قیچ:ساق پا-----------------------------------------------صابین:صابون

بورون دئشیگی:سوراخ بینی------------------------------تیقه:تیغه

داماغ:سقف دهان-----------------------------------------www.tansu.blogfa.com

اونورغا سوتونو:ستون فقرات----------------------------www.tansu.blogfa.com

بوغ:سیبیل-------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

قارین:شکم------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

دؤش پاجا:سینه--------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

اوز:صورت------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

دالاق:طحال------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

اؤد:کیسه صفرا--------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

وزی:غده--------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

عسب:عسب------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

باشین قاپاغی:فرق سر-------------------------------------www.tansu.blogfa.com

گمیرچک:غزروف------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

انگ:فک---------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

آیاغین آلتی:کف پا-----------------------------------------www.tansu.blogfa.com

الین ایچی:کف دست----------------------------------------www.tansu.blogfa.com

بؤیرک:کلیه-------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

قارا جیگر:کبد-----------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

بویون:گردن------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

بود عضله سی:کشاله ران-----------------------------------www.tansu.blogfa.com

قولاق:گوش-------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

بوغاز:گلو---------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

دوداق:لب----------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

یاناق:گونه---------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

بوغاز وزی سی:لوزه----------------------------------------www.tansu.blogfa.com

داماغ:لثه-----------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

سیدیک لیک:مثانه--------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

توپوق:مچ پا-------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

بیلنگ:مچ دست----------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

بئیین:مغز------------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

الیک:مغز استخوان--------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

فقره:مهره-----------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

مقعد:مقعد------------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

بند:مفصل-------------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

قیل،ساچ،توک:مو----------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

معده:معده-------------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

غضله:ماهیچه---------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

قادین تؤره مه جهازی:مهبل--------------------------------------www.tansu.blogfa.com

به به ک:مردمک-------------------------------------------------www.tansu.blogfa.com

www.tansu.blogfa.com

سؤزلوک ( د )

sozluk — Tue, 25 Apr 2006 10:33:59 GMT

سؤزلوک ( د )

داداندیرماق : داداناق ائله مه ک ، بیرزادا اؤرگه تمه ک

دادانماق : اؤرگه نمه ک ، دادینی بیلمه ک ، بیرزادا شیرنه شمه ک

دادیزدیرماق : داددیرماق ، دادینا باخدیرماق

دادماق : شیرینلیق دوزلولوق ، آجیلیغینی بیلمه ک اوچون بیرآزجا یئمه ک

دارالتماق : دارلاتماق ، کیپله تمه ک ، دار ائله مه ک

دارالماق : بیریئره ییغیشماق ، خیردالماق ، کیپله شمه ک

دارتینماق : چه کیش به کیش ائله مه ک

داریخماق : اوره ک سیخیلماق ، اوره ک توتولماق

داریلماق : اوره یی سیخیلماق ، اوره یی بیرینده ن توتولماق

دازلاشماق : داز اولماق ، باشینین توکو تؤکولمه ک

داش قیرماق : داش دوغراماق ، داشی ووروب سیندیریب خیردالتماق

داشلاشماق : داش کیمین به رک اولماق

داشلانماق : سیچراماق ، آتیلماق ، بیرینین اوزونه قابارماق

داشلاماق : داش آتماق ، بیرینی سؤزونه ن اینجیتمه ک

داشماق : دولوب تؤکولمه ک ، قیراقلاردان جالانماق ، دیله گه لمه ک

داشیرتماق : چوخ دولدوروب یان یوره سینده ن داشدیرماق

داشیماق : ییغیشدیریب آپارماق

داشینماق : نه سنه لرینی ییغیشدیریب آیری بیر یئره کؤچمه ک

داغیتماق : سه پمه ک ، اویان بویانا یایماق ، سؤکوب ییرتماق

داغیدیلماق : سؤکولوب ییرتیلماق ، داغیلیب گئتمه ک

داغیلماق : ایشله نیب ییرتیلماق ، جیریلیب سؤکولمه ک

دالازلاماق : سؤز آلتیندا قویماق ، جاواب قایتارماق

دالاماق : دیشله مه ک ، بیرینی گؤینه تمه ک ، چالماق

دالدالاماق : دالدالادا اله گه تیرمه ک ، یاواشجادان بیرده ن توتماق

دالدالانماق : بیرینین دالیندا گیزله نمه ک ، گونون یاواشجادان گئچیرتمه ک

دالغالاندیرماق : شپه له ندیرمه ک ، له په له ندیرمه ک ، تیتره تمه یه سالماق

دامیزماق : یاواشجا سوزدورمه ک ، یاواشجا دامیزدیرماق

دانلانماق : دانلاق آلتیندا قالماق ، دانلاق ائشیتمه ک ، دئیینمه ک ائشیتمه ک

دانماق : بیرایشی کی گؤروب بوینونا آلماماق

دانیشدیرماق : دیندیرمه ک ، دیللندیرمه ک

دایازلاشماق : دایاز اولماق بیرزادین ده رین لیغی آزالماق

دایاندیرماق : دوردورماق ، ساخلاماق ، گئتمه سینین قاباغینی آلماق

ده به رتمه ک : ته رپه تمه ک ، یئرینده ن گؤتورمه ک

ده رمه ک : ییغماق ، قوپارتماق ، اکین بیچمه ک

ده ریلمه ک : ییغیلماق ، گول یا دا گؤی گؤوه ره نتی بیچیلمه ک

دورتمه ک : کئچیرتمه ک ، گوجونه ن ایته لییب یئر له شدیرمه ک

دورماق : قالخماق ، آیاق اوستونده دایانماق

دوروشماق : اوزه قابارماق ، اوزه دورماق

دورولتماق : دورو ائله مه ک ، اوزه سالماق

دورولماق : دورو اولماق ، اوزه چیخماق

دوزه لمه ک : یاخجی لاشماق ، ساغلام اولماق

دوزمه ک : دوزوک - دوزوک ائله مه ک

دوزولمه ک : دوزوک - دوزوک اولماق ، بیر سیرایا سالینماق

دؤشه مه ک : بیرزادی سه رمه ک

موسوی

http://gayagizi2.blogfa.com/

آجار سوزلوکو

sozluk — Tue, 25 Apr 2006 10:32:58 GMT

آبرو: اوزم uzm

آبستن، حامله: بویلو، بوغاز( در مورد حیوانات)

آسمانخراش: یوغار، گؤی دلن، یوکسک دام، هوندور بنا

آموزش متوسطه: اورتا اوخول

آموزشی: اؤیره تیم

اؤزمان: متخصص

اتاق پذیرایی: قوناق اوتاغی، قوللوق اوتاغی

اتاق خواب: یاتاق

اتاق نشیمن: اوتاق

ارتش: اوردو، قوشون

ارزان: اوجوز

امضاء کردن: قول چکمک

امضاء: قول چکمه

بخت، سرنوشت: اودوم odum

بندر: لیمان

به شرط چاقو: کسمه جه

تبر: بالتا، ناجاق

ثروتمند: وارلی، زنگین

جوان: گنج

جوانمرد: ایگیت

حادثه، اتفاق: اولای

حشره: بؤجوک

خجالتی: اوتانقاج، اوتانجاق

خدای بزرگ: اولو تانری

خربزه: قاوون

خشک کن: قورولایان

خلوت: سایخاش

دبستان: ایلک اوخول

دستور زبان: دیل بیلگی سی

رئیس جمهور: جومهور باشقانی

رئیس: باشقان

رای: اؤی، سس

سرشتن: یوغورماق

شلوغ: قالابالیق

شناگر: اوزگونچو

صلیب سرخ: قیزیل خاچ

فراموشکار: اونوتقان

القاح: دؤل- له مه

گران: باها

گرانفروش: باهاجیل

گرانفروشی: باهاجیللیق

گرانی: باهالیق

المثنی: ایکه م

مزرعه: تارلا

مشترک: اورتاق

ورم: شیش

هندوانه: قارپیز

یکبار مصرف: بیرجه لیک، بیریوللیق

آتلاشان: تحریک شده

آتلاشدیرماق: برانگیختن، انگیزاندن

آتلاشدیریجی: تحریک کننده

آج: گرسنه

آجلیق: گرسنگی

آچون: دنیا

آخار سو: آب جاری، آخار سولار: آبهای روان

آخساق: لنگ

آخماجا، شیرره کان: آبشار

آخین: حمله، هجوم، یورش

آراج: کسی که غذای معمولی دارد

آریچی، پتکچی: زنبوردار

آریق: لاغر، مردنی

آزاج: کم خور، کم اشتها

آستاق: آویزان

آلدانیش:فریب

اؤتورگو: مراسم بدرقه، بدرقه

اؤتوروجو: بدرقه کننده

اؤن گونلوک: دهه، ده روزه

اورمانچی: جنگل بان

اوززه ک: لب، مغز

اومماق: منتظر شدن، چشم به راه بودن

اووسانا: احسان

ایچ: درون، باطن

ایچار: ایشقار،باطنی، درون گرا

ایچراق: داخلی تر، درونی تر

ایچسل: درونی، داخلی

ایچلاق: ایچ – آلات، محتویات شکم

ایرماق: چای، رود

ایشقارلیق: درون گرایی، باطن گرایی، باطنی

ایگیدلیک: جوانمردی

ایلیک: مغز استخوان

باتار سو: آیهای فرو رونده در زمین

باخماجا: پنجره

باخیش: زاویه دید

باخیم: نگاه، منظر

باساج: چاپ کننده

باساق ائوی: چاپخانه

باستاق: کتاب

باسما، باساق: چاپ

بالیقچی: پرورش دهنده ماهی

بالیقچین: ماهیگیر، مرغ ماهی خوار

بنز: نبض

بوُز: خاکستری

بوز: یخ

بوزلاج: یخچال

بیچین چی، اوتچو: دروگر

پالتار یویان: لباسشویی

پینار سو: آبهایی که از دل زمین بیرون می آید مثل چشمه، قنات و...

تاپشیریق: تمرین

ترخان: مرفه

توخ: سیر

تویوغا باخان: مرغدار

تویوقچو: فروشنده مرغ

جبلخ ات: گوشت خالص

جیکنه: جیغ بلند حاصل از ترس

جیلخ: خالص، ناب

چارپماق: تازاندن

چانتا: کیف

چای باشی: سر شاخه رود

چایلاق: رودخانه، بستر رود

چوغول: جاسوس، خبر چین

داش باسما: چاپ سنگی

داغینجی: کوه نورد

داغینماق: کوه نوردی کردن

دریامج: دریاچه

دوداقلاشماق: لب به لب شدن

دوزاق: دام، تله

دوشوک: نارس، کال

دوناج: فریزر

دونبا: قلمبیده

سؤنوش: خاموشی، پایان، مردگی

سارساق: احمق، عنود، لجوج

ساریمساق: سیر

سایاق: مثل، مانند

سسگین: رادیو

سو سویودان: آبسرد کن

سو قیزدیره ن: آبگرم کن

سوتچو: شیرپز، کسی که شیر گله های روستاها را می خرد

سوسوز: تشنه

سووات: ساحل، حاشیه رود

سوووش: süvüş سیراب

سویغون: بی تعصب، خونسرد

سیزقین: آهمند، زار

شهره: گوشت چربی دار

فالا ایچه ن: مضر، سرمایه خور

فالا قویماق: دست گذاشتن، تصاحب کردن

فالا: مایه، اساس، چیزی که با آن بشود کاری را شروع کرد، حداقل

قاخیق: برآمده، برجسته

قارماق: قلاب، لنگر کشتی

قازما: قرقاول

قاشخا: اوزو بوز، حرف گوش نکن، بی ادب رک گو

قاشقا: مشهور، گاو پیشانی سفید

قاشینال یاخماجا: کرم ضد خارش

قاشینال: ضد خارش

قاشینما: خارش

قالغون: کندرو، متحجر، سنتی

قوخوق: گندیده، متعفن، بودار

قورتولوش: رهایی

قورداق: کرم خاکی

قوروقچو: مرتع بان

قونوش: بحث، گفتگو

قیپچین: حیا کن

قیرپیم: لحظه، آن

قیرپیمجه: آنی، به اندازه لحظه ای

قیزغین: تندرو، افراطی، هشری

قیزیل آی پارا: هلال احمر

کؤنه ز: لجباز

کونگول: کوهان شتر، گوژ پشتی

گؤزگون: تلویزیون

گؤزه ج: طمعکار، حریص، آزمند

گؤل: برکه

گؤلمج: حوض، استخر

گؤنده ریجی، ائلچی: سفیر، فرستاده

گدیک، شاواق: قله، زیروه

گمیرجه ک: غضروف

مئشه: بیشه

مازارات: لجباز، کسی که از دنده چپ بلند شده

ماشات: انگل، مزاحم

هؤرگون: محدود شده، محدود

هاماش: همرا، همتا

یئتیریجی: رسانه

یئتیک: رسیده، کامل

یئماج: پرخور

یاخماجا: کرم صورت و هر چیز مالیدنی به پوست

یاغار سو: نزولات جوی

یانقی: عطشان

یوُروجو: خسته کننده

آجار سوزلوکو

اؤنرلر

sozluk — Tue, 25 Apr 2006 10:31:20 GMT

سید حیدر بیات جنابلارینین اؤنرلری:

ساخلانج: ذخیره

قازانج: درآمد

یوکار: برج

گؤرسل: تصویری

بیلیم سل: علمی

بیلگی: دانش

دانماق: انکار کردن

فیکره دالماق: به فکر فرو رفتن

دانیجی: منکر

ایستوت: فلفل سیاه

بیبار: فلفل

ساری کؤک: زردچوبه

وئرگی: مالیات. عوارض

یئریک: ویار

یئریک له مک: ویار داشتن

آرابا: خودرو

بیلیت: بلیت

بایان. قادین: بانو

چامیر. پالچیق. چامور. زیغ: گل

گلگیر: چامیرلیق

کاهگل: سوواق

چالیشغان: پرکار. فعال

چیبان: دمل

گول. چیچک: گل

دانابورنو: آبدزدک

دولما قلم: خودنویس

دئوریم: انقلاب. دگرگونی

هه. اوه ت. آوات: بله. آری

اکین چی: کشاورز

داوارا باخان: دامدار

گون آیدین: صبح به خیر. روز به خیر

اکینه جک: کشتنی( گندم. جو ...)

گئنئل: عمومی. همگانی

منجیل: خودپسند

هره ز - چیغ - چپه : بهمن . توده برف

باغ : رابط

تئشی: دوک

راحاتی- حونی: قیف

دادلی: خوشمزه

موسوی

ل م ن و ی ه

sozluk — Tue, 25 Apr 2006 10:30:46 GMT

لاچين: شاهين

لاغ: مسخره،

لپلنمك: مواج شدن

لپه: موج

لچك: روسري و هر پوشش ديگر كه زنان با آن موي خودشان را مي‌پوشانند

له‌لك: موي پرندگان

مئشه: اورمان، جنگل

ماراق: علاقه، ذوق

ماراقلانماق: هوسله‌نمك، شؤوقه گلمك

مازالاق: فرفره زميني

ماشات: پيله، انگل، مزاحم

مان: عيب، ننگ، عار، زشت

ماهني: ترانه، نغمه

مايماق: احمق، مايماييف پاپاق

منيمسه‌مك: جذب كردن، تصاحب كردن

موتلو: خوشبخت

مور: بنفش

مورگو: چرت

مويدا: زن غير عفيف

ميلچه‌ك: مگس

ناجاق: تبر

نارين: ريز، براده، خرده

ناغيل: قصه، داستان

نوراق:

نيسگيل: اندوه و غصه

نين: تويوق يوواسي

هؤندور: بلند

هاچا: آيريم

هاشاري: هشري، افراط گرا

هاوا دورومو: وضعيت آب و هوا

هرلنگه‌ج: دوار، چرخ فلك

هنده‌وه‌ر: اطراف، حومه

هوركه‌ك: رمنده، چموش

هوْروك: بافته مو، گيسو

هوْرومجك: عنكبوت

هوْوله‌سك: شتابزده، با دستپاچگي

هويوق: مات، حيرت

وئرگي: ماليات

وئره‌جك: بدهي

وئريليش: ميتينگ، سخنراني، برنامه راديويي

وارسيل: دارا، غني

وارلي: ثروتمند

وارماق: رسيدن

ووراغان: ضارب، گاو مهاجم

وورغو: شدت

وورغون: دلداه، عاشق

ووروش: نزاع، نبرد

ووروشما: جنگ و ستيز

وولقان: وولكان، آتشفشان، يانار داغ

يئتگين: بالغ، رسيده

يئته‌ر سيز: ناكافي

يئته‌ر: كافي

يئته‌رلي: رسا

يئته‌نك: استعداد، قابليت

يئدديجه: هفته

يئرلي: بومي

يئريش: طرز راه رفتن

يئزنه: داماد

يئل‌قووان: قاصدك

يئلكن: بادبان

يئم: خوراك دام و طيور

يئميش: ميوه

يؤن: سمت، جهت

يؤندم: جهت، شايستگي، اهميت

يؤنده‌ش: هم جهت، هم گرا

يؤنه‌تمن: كارگردان

يؤنه‌ليش: جهت‌گيري، گرايش

يئني ليك: نوگرايي

يئني: نو، جديد

يئييمجيل: شكمو، پرخور

يئيين: تند، سريع

يئيينتي: مواد غذايي

يابانجي: اؤزگه، ياد

ياپالاق: شب پره

ياپماق: طبع، چاپ و بنا كردن، ساختن، گستردن

ياپيشيق: متصل

ياتاغان: خوابنده

ياتاق: تختخواب، اتاق خواب

ياتالاق: بيماري مزمن، زمينگير

ياتاي: افقي

ياتيم: قلق كار

ياخين: نزديك

ياديرغاماق: از خاطر بردن، فراموش كردن( نه كامل)

ياراتماق: آفريدن

ياراديجي: خلاق، مبتكر

يارار: لايق

يارارلانماق: بهره‌مند شدن، استفاده كردن، سود بردن، فايده بردن، كمك گرفتن

ياراسا: خفاش

ياراشيق: لياقت، برازندگي

ياراق: اسلحه، شكافنده

يارالي: مجروح

يارانماق: آفريده شدن

يارديم: كؤمك، كمك

يارغان: پرتگاه كنار دره‌ها و رودها كه بخاطر آب بردگي و ريزش در آب حاصل شده است

يارغي: قضاوت

يارغيچي: قاضي

ياريش: مسابقه

ياريشماق: مسابقه دادن

ياريق: شكاف

ياريم آدا: شبه جزيره

يارين: صاباح، فردا

يارين: فردا

يازار: نويسنده

يازليق: بهاره

يازماجا: نوشتارقانماز: نفهم، كودن، احمق

يازي: نوشته

يازيق: بيچاره

ياسا: قانون

ياساق: قدغن

ياسالاييجي: توجيه‌گر

ياسالي: قانونمند

ياشار: زنده، جاويد

ياشاييش: زندگي

ياشلي: سالخورده

ياشيت: هم سن، همتا

ياغمور: بارش

ياغيش: باران

ياغين: بارش

ياغينتي: بارش، باران

ياغين‌ليق: بارندگي

يالانچي: دروغگو

يالتاق: ياغي

يالچين: صخره

يالخي: ناب

يالخي: يالقيز،يالنيز، فقط

يالمان: تيغه سلاح سرد

يالنيق: آدم

يالين: برهنه، لخت

ياماج: دامنه كوه

ياماق: وصله

ياناجاق: سوخت

يانار: سوزان

ياناشي: توام، باهم، بغل هم

ياناق: گونه صورت

يانال: جنبي فرعي

يانچي: ملازم ركاب، نديم

يانديريجي: سوزناك

يانساق: مقلد

يانشاق: ياوه‌گو، پرچانه، وراج

يانغين: عطشان، سوزان

يانقي: عطشان،‌تشنه، بيماري استسقا

يانليش: غلط، اشتباه

يانماز: نسوز

يانيق: سوخته

يايقين: شايع

يايليم: پراكنده، فراوان

ياييلماق: پخش شدن

يايين ائوي: انتشارات

يايين: پخش، نشر

يايينجي: ناشر

يايينديرماق: منحرف و گمراه كردن

يايينماق: پخش شدن، پراكنده شدن

يوْخسول: فقير، ندار

يوْخلاماق: كنترل كردن

يوْخلوق: نيستي

يوخوش: سربالايي

يورتجو: جانشين

يورتداش: هم وطن

يورد: وطن، سرزمين

يوْرغون: خسته

يوروتگه: محرّك

يوروجو / سالديريجي: مهاجم

يوروش: يورش، هجوم

يوروم: تفسير

يورومك:

يوزدورماق:

يوزماق:

يوْسماجا: كوچولو، نورس

يوْسون: جلبك

يوغرولماق: سرشته كردن

يوْغوز: درشت و ناقابل

يوْغون: كلفت

يوك: بار

يوكسك: عالي، بلند مرتبه

يوكلمه: تحميل

يوگورمك: هجوم‌بردن.

يوْل باسان: غلتك راه سازي

يوْلاق: راه مالرو، كوره راه

يوْلچو: رهگذر، مسافر

يوماق: كلاف گرد

يومور: فكاهي، طنز

يوموروق: مشت

يوموق: به هم آمده، بسته

يوْناق: رنده

يونگول: سبك، خفيف

يوْنوق: تراشيده، تراشه

يويوجو ماده‌لر: مواد شوينده

يويوجو: مرده‌شو

ييخينتي: ويرانه

ييرتيجي: درنده وحشي

ييرتيق: سوراخ

ييغجام: جمع و جور

ييغين: گردهمايي

ييغيناق: گردهم آيي، تجمع، محفل

ييغينتي: چيزهاي بي‌ارزش كه جمع و سر هم شده باشد

ييغينجاق: جلسه، اجتماع

ييلقين: ترسيده

موسوی

http://gayagizi2.blogfa.com/

ک گ

sozluk — Tue, 25 Apr 2006 10:29:53 GMT

كؤپوك: حباب

كؤتو: پيس

كؤتور: سطح ناصاف

كؤتوك: ريشه درخت، ريشه، كنده

كؤچري: مهاجر، كوجنده

كئچيت: گذرگاه، معبر

كؤرپه: نوزاد

كؤز: زغال افروخته

كؤشك: قصر

كؤك: بن، ريشه

كؤكداش: همريشه

كؤكس: آغوش، باغير

كؤلگه: سايه

كؤندم: فرصت، امكان قلق

كؤنه‌ز: لجباز

كؤنول: خاطر، دل

كؤهله‌ن: اسب پروار

كؤوره‌ك: ترد، لطيف

كؤينه‌ك: پيراهن

كؤيول: غار

كئييك: آهو

كالاوا: خرابه

كرتيك بورون: بيني كوتاه

كرتيك: بريده، ناقص

كروان قيران: ستاره سحري

كسر: برش، سلاح سرد

كسرلي: داراي برش، متنفذ

كسسه‌ك: كلوخ

كسگين: برا، قاطع، تيز

كسگينليك: قاطعيت

كسه يول: راه ميان‌بر

كسيك: بريده شده، ختنه شده

كسيملي: قاطع

كل: كچل

كل: نر، اؤكوز

كوتان: يئر سوره‌ن، جوت سوره‌ن، يئر سؤكن

كوتباش: كم عقل

كوتله: مردم، توده، ملت، اولوس، خلق

كوتوال: نگهبان قلعه

كوره‌ك: پارو

كوره‌ك: پشت، ظهر

كوْسا: كوسه

كوسه‌گن: دل نازك، زودرنج، قهرو

كوسو: قهر، رنجش

كولتور: فرهنگ، مدنيت، اويغارليق

كوْما: ائو، آلاچيق

كوْمور: زغال

كيپريك: مژگان

كيچيلتمه: تحقير، تصغير

كير: چرك

كيمليك: هويت

گؤبك: ناف

گؤبه‌لك: قارچ

گؤتورگه: ساختار، پايه

گئچمه‌ن: رهگذر، عابر

گئچه‌ري، گئچه‌رگي: گذرا، بي ثبات

گئچيجي حكومت: حكومت موقت

گئچينه‌جك: امرار معاش، گذران زندگي

گئده‌رگي: ناپايا، رفتني

گئديش: روند

گؤرتوگه: ساختار، فرم، زيربنا، طرح

گؤركم: ظاهر، نما

گؤركملي: خوش منظر

گؤرمه‌ميش: نديد بديد

گؤره‌جك: سرنوشت

گؤرو: وظيفه

گؤروش: بينش، نقطه نظر

گؤروش: ديدار

گؤرونتو: پديده، فنومن

گئري: عقب

گؤزده‌ن دوشموش: مغضوب، دل‌آزار

گؤزله‌مك: مواظب بودن، هادير اولماق، ايره‌ليگ اولماق

گؤزله‌يين: مواظ باشيد

گؤزلوك: عينك

گؤزه‌للمه: توصيف، مدح

گؤستريش: نمايش

گئن: ائنلي، گشاد

گئنئل: عمومي

گؤنده‌رن: فرستنده

گئنيش: وسيع،پهناور

گؤوده: بدن

گؤيه‌رتي: سبزي

گؤيه‌رچين: كبوتر

گؤيوش: سبزه، آدم چشم زاغي

گئييم: پوشاك، لباس

گديك: گردنه

گرچك: حقيقت

گرده‌ك: حجله

گرگين: بحران

گره‌ك: بايد، لازم، نياز، واجب، بايسته

گره‌كلي: لازم

گزه‌گن: سياح، سياره، توريست

گزينتي: سياحت

گله‌جك: آينده

گله‌جه‌يي: سال آينده

گله‌نك: دب، رسم، تكنولوژي

گلير: درآمد

گليشمه: شكل گيري، تبلور، روند

گلين: عروس

گمي: كشتي

گميرگه‌ن: جونده

گه‌ميرچك: غضروف

گه‌ييش: مشورت

گه‌ييشمه‌ك: مشورت كردن

گه‌ييشمه‌ن: مشاور، رايزن

گوپون: پتك سنگين

گوجوره‌مه: تجاوز به عنف

گوداز: لو

گودازا وئرمك: به باد دادن

گودكچو: نگهبان، ديده‌بان

گورنج: افتخار، اعتماد

گوزگو: آينه

گوزلوك: پاييزه

گوكسل: آسماني

گولمه‌جه: لطيفه، جوك

گوله‌ش: كشتي

گوله‌شمه‌ك: كشتي گرفتن، زور آزمايي كردن

گوله‌گن: خنده‌رو

گولونج: مضحك، آدم مسخره

گون آشيري: يك روز در ميان

گون آيدين: روز بخير

گونئي: جنوب

گوندم: برنامه كار روزانه

گونه باخان: آفتاب گردان

گووشه‌ين: نشخوار كننده

گووه‌نجه: كفالت، تضمين‌ مالي

گووه‌نمك: افتخار كردن، باليدن

گيدي: پست، رذل، بي‌اعتبار

گيرده، ديغيلماز، توپپاخ: مدور، گرد

گيريش: ورود

گيرينج: به تنگ آوردن، ذله كردن، بيزار كردن

ش ق

sozluk — Tue, 25 Apr 2006 10:29:31 GMT

شئه: شبنم، نم، رطوبت

شاپالاق: سيلي، چك

شاخلوو: تابنده، سوزان

شانلي: ذي شان، عظيم، محترم

شلاله: آبشار

شله: بار، كوله

شنه: چهار شاخ

شو: اين

شوملاماق: خارلاماق

شونقار: مرغ شكاري، عقاب

شووه‌ره‌ك: باريك اندام

شيشمان: چاق، تنومند

شيغيجي طياره: هواپيماي شكاري

شيغيجي: شكاري

شيللاق: سونجوق، جفتك

ضيا: ايشيق

فيرتينا: توفان، گردباد

قئيجاج: مورب، كج

قابارماق: شيشمك، غرورلانماق، باد كردن، مغرور شدن

قاباريق: ور آمده، قلمبه، برجسته

قاباقجيل: پيشرو مترقي

قابان: گراز

قاپاز: سركوفت

قاپاق: درپوش

قاپالي: بسته

قاتي: شديد، دوآتشه

قاچار: دونده، حيوان دونده

قاچارغي: فراري، غير قابل اعتماد

قاچاغان: فراري

قاچاي: دونده

قاچينيلماز: اجتناب ناپذير

قاخينج: باشا چالماق، شماتت، سرزنش، منت

قادا: درد و بلا

قاداق: بند، قفل

قادين: خانيم، خانم

قارالتي: سياهي، شبح، سايه

قارپيز: هندوانه

قارت: سخت، زمخت، زبر، سفت

قارتال: عقاب

قارسيلن: برف پاك كن ماشين

قارشو: قارشي، مقابل

قارشي‌ليق:

قارشيليق: جواب

قارغي: نفرين

قارماق: چنگال، قلاب

قاريش: وجب

قاريشيق: در هم، مخلوط

قارين: شكم

قازالاق: چكاوك

قازان: ديگ

قازانج: سود، درآمد

قازما: كلنگ

قازينتي: حفريات

قاسيرغا: توفان

قاسيق: شرمگاه

قاش: ابرو

قافلان: پلنگ

قالاباليق: شلوغ، پر هياهو

قالارغي: جاويد، پايدار، ماندگار

قالاق: پشته

قالخان: سپر

قالديراج: اهرم، جرثقيل

قالديرماق: قووزاماق، ديكلتمك، بلند كردن، بالا آوردن

قاليجي: وامانده، پس‌رو

قالين: ضخيم

قامچي: شللاق

قانات: بال

قانچيل: خونمردگي

قاندال: زنجير

قانديريجي: جواب قانع‌كننده

قانشار: روبرو، مقابل

قانقال: كنگر

قانيق: سيراب، ...

قاهمار: آرخا، پشت

قاوون: خربزه

قايدا: قاعده

قايريلي: مصنوعي، ساختگي، جعلي

قايغي: فكر، اندوه، غم، تعصب

قايناق: منبع

قايناقچي: جوشكار

قره‌قئييد: شومي، بد يمني

قزئت: روزنامه

قنيم: دوشمن

قوْپوز: ساز، ساز آشيقها

قوْپوق: كنده شده

قوتسال: مقدس

قوتلو: مبارك

قوْتور: گر

قوْجامان: بزرگ، سترگ، كهنسال

قوْخو: بو، رايحه

قوْخوموش: گنديده

قودورغان: سرمست، هار شده

قودوز: هار

قوْر: اخگر، گر

قوْراجاناق: شراره

قورال: قاعده، قانون

قوران: معمار

قورتولوش: آزادي، رهايي

قورتوم: ايچيم، جرعه

قوْرخاق: ترسو

قوْرخماز: نترس، شجاع

قوْرخو: خوف

قوْرخونج: وحشتناك

قورشاييجي: معاون جرم، تحريك كننده، وسوسه كننده

قوْرقچو: محافظ مرتع

قورقو: توطئه

قورقوشوم، قوروشوم: سرب

قوروجو: بنيانگذار

قوْروجو: پاسدار، محافظ

قورولتاي: نشست، سمينار، كنگره

قورولو: مؤسسه،‌ بنياد

قورولوش: تركيب، تشكيلات، بنياد، نهاد، فرمول در شيمي

قوروليق: خشكي

قوْروم: دوده

قوروم: سازمان

قوْروماق: حفاظت كردن

قوروماق: خشك شدن

قوزئي: شمال

قوزغون: كركس

قوسونتو: موادي كه در استفراغ كردن از معده بيرون ريخته مي‌شود

قوْشانماق: محاصره شدن

قوش‌قوْوان: مترسك

قوْشون: لشكر

قوْل: امضا

قول: بنده

قولاچ: مقدار فاصله دست تا آرنج

قوْلتوق: بغل، زير بغل

قوْلچاق: عروسك

قولدور باسان: دزد افكن

قولون: كره اسب

قوموج: دنبالچه، آخرين مهره ستون فقرات

قوْناق: مهمان

قوْنشولوق: همسايگي، مجاورت

قوْنو: موضوع

قوْنوشوق: بحث، مصاحبه

قوْهوملوق: خويشي، فاميلي

قوْواق: تبريزي، سپيدار

قوْوالاق: مطرود، رانده شده

قوْوشوق، قوْوشاق: محل تلاقي، تقاطع

قوْووشماق: پيوستن

قوياق: وادي

قويتو: جاي خلوت

قويروق: دم، دنبه

قيدالانماق:

قيراق: لبه، كناره

قيرپيم: آن

قيرقين: قتل عام، كشتار، ايپدمي

قيرمانج: تازيانه

قيروْو: شبنم برفي

قيريجي اوچاق: هواپيماي بمب افكن

قيريجي سلاح: اسلحه كشتار جمعي

قيريجي: كشنده، نابودگر

قيريق: بريده، پاره شده

قيزارتما: سرخ كردني

قيزارتي: سرخي،

قيزبوغان: مارمولك

قيزغين: شائق، دوآتشه، افراطي، نترس

قيزغين: يانار

قيسسا: كوتاه

قيسقانج: فشارنده، مايه عذاب، پرس، منگنه، گيره

قيسناماق: به‌تنگ آوردن، واداركردن

قيسير: سترون، نازا، اجاق كور

قيشقيريق: دادوبيداد، قشقرق

قيقانج: حسود، خسيس

قيلاووز: رهنما

قيليغ: قلق

قيلينج: شمشير

قيه: صخره، سنگ

قيها:

قيوريم: فرفري، مجعد

موسوی