یئنی گوزل ائیله ملر1

آغناماق: ağnamaq آشماق، آشیب دوشمه ک، آخماق، ییخیلمه ک، یئریننه ن ترپه نمه ک، آخینماق(= غش ائله مه ک) ( آت اوسته ن آغنادی- تپه آغنادی) آغناشماق = آققیشماق

آققیشماق: aqqışmaq آخین ائتمه ک، چوخ ادامین بیر یئره یوروش آپارماسی، تالانا گئدمه ک، روانه اولماق، ( اولار بیزیم ائویمیزه آققیشیبلار)

اؤجه شمه ک: öcəşmək ساتاشماق، تحریک ائتمه ک، اذیت ائتمه ک، موزاحیم اولماق، سورتوشمه ک ( قونشوسیله اؤجه شیر)

اؤدگه له نمه ک: ödgələnmək قورشالانماق، شجاعت له نمه ک، جسورلاشماق

ائینیمه ک: eynimək سعادته چاتماق، خوش گون گورمه ک، عاقبت بخیر اولماق

اپریمه ک: əprimək چورومه ک، سولوشخاماق، سولماق ( چوخ ایشله مه کده ن اللری اپریییب)

ارینمه ک:   ərinməkآغیرسانماق، تنبل لیک ائتمه ک ( ارینگه ج آدام)

اوتغونماق: utğunmaq اوتماق اداسین گتبرمه ک، آغیز سویون اوتماق

اوربایی گئدمه ک: urbayi gedmək مبارز ایسته مه ک، رجز اوخوماق، دعوا ایسته مه ک، الی بئکار دولانماق ( آغشآماجاق آرالیقدا اوربایی گئدیر- حسنین ایشی یوخودو علی اوربایی گئدیردی)

اوره ک اسمه ک: ürək əsmək تله سمه ک، هوسله نمه ک، اوشخونماق ( او آذربایجانا گئدمه گه چوخ اوشخونور- اونون آذربایجانا گئدمه گه اوره گی اسیر)

اوز- گؤز ائله مه ک: uz – göz eləmək روبرو ائله مه ک ( اونو دئدیگی سؤزه گوره علی نن اوز- گوز ائله دیلر)

اوزله مه ک: üzləmək سئچمه ک، آییرماق، ایری لرین گوتورمه ک، ( میوه نی اوزله دی)

ایاق دیره مه ک: ayaq dirəmək خیانت ائله مه ک، نامردچیلیق ائتمه ک، اؤزگه نی اؤزینه اوجالماق پله سی ائتمه ک( او اؤز یولداشینا ایاق دیره دی)

ایتده مه ک: itdəmək هایخیرماق، قووالاماق، راندن، دفع کردن (او آدامی کندیده ن ایتده دیلر)

ایرین له مه ک: irinləmək عفونت ائله مه ک، چیرکین له شمه ک( یاراسی ایرینله ییب)

بئجه رمه ک: becərmək بسله مه ک،تربیت ائله مه ک، بؤیوتمه ک، امله(əmələ) گتیرمه ک، ( آلله قازاناننان آلار وئره ر بئجه ره نه)

بئیله شمه ک: beyləşmək بیعانه آلیب وئرمه ک

باتیرماق: batırmaq ضرر ائله مه ک، الده ن وئرمه ک، موفت و اوجوز ساتماق... ( اؤکوزو بو گون بازاردا باتیردی)

باتیشماق: batışmaq نفوذ ئله مه ک، اثر قویماق، قاباغدا دورماق، گوج چاتماق ( او گولشجی یه هئچ کیم باتیشامماز= او گولشجی نین قاباغیندا هئچ کیم اوخویانماز)

باریندیرماق: barındırmaq مکفی ائله مه ک، بی نیاز ائتمه ک، منفعت یئتیرمه ک ( بو ایشینه ن او یازیغی باریندیردی)

باسلاماق: baslamaq ایاقلاماق، اوستونه دوشمه ک، له ائله مه ک، ایاق آلتدا ازمه ک، ( قویون قوزوسون باسلاماز، آتالار سؤزو)

باشا گلمه ک: başa gəlmək قوتولماق، توکه نمه ک، ایشی سونا یئتیرمه ک، (باشا گل: تئز اول)

باشاق ائله مه ک: başaq eləmək  اؤزگه زمی لرینده یئره توکوله ن سونبوللری ییغمه ک، سونبول دیله نچیلیگی ائله مه ک

بایدیرماق: baydirmaq باتیرماق، چوخ اوجوز ساتماق، ( قویونو بایدیردی)

بوداماق ( بودارلاماق) : budamaq وورماق، هیزلی دؤیمه ک، چالماق، لاینقطع کؤته ک وورماق( ال یا آغاج و یا قاییش اینان – قوروقچو چوبانی بودادی)

بورخولماق: burxulmaq بورولماق، دؤنمه ک، چؤنمه ک، پیچ خوردن ( قیچی بورخولوب)

بوروخماق: buruxmaq دؤیر وورماق، ایش آلتیندان قاچماق، دؤنمه ک، تاب خوردن ( بورخ آدام)

بوزوشمه ک: büzüşmək ال – ایاغی بیر یئره ییغمه ک ( سویوقدان) و اوز – گؤزین وک وئرمه سی ( سیخ دورماسی و پف ائله مه سی) ( کئچی سویوقدان بوزوشوب)

بیتمه ک: bitmək  قانع اولماق، گؤیه رمه ک، قوتولماق( او وئردیگیم پولا بیتمه دی)

پؤرتمه ک: pörtmək  ایستی ده یمه ک، یاغسیز قیزارماق، اته یاریمچیلیق ایستی ده یمه ک، ( تف دیدن) اینجیمه ک، کؤپمه ک، کوم اولماق ( چوخ سؤزه پؤرتیر)

پؤشله مه ک: pöşləmək چوخ آجی چالماق، آغریلی چالماق، یاندیریجی و آجی سؤز دئمه ک ( ائله قیشخیریر ائله بیل بیله سین ایلان پؤشله ییب)

پسینمه ک: pəsinmək چییریمه ک، زده شدن

پورانیماق:poranımaq  سینسیمه ک، ضعیف له شمه ک، آریخلاماق، پوزولماق، اوز – گؤزین بویاسی سارالماق

پوللانماق: pullanmaq قیپ – قیرمیزی قیزارماق، اریمه ک، گداخته شدن ( دمیر گورگوره ده پوللانار) گورگوره : کوره آتش

پومپالاماق: pompalamaq هؤیله سه ک یئمه ک ائله کی آغیزی چوخ دولدوراسان و جئجیگلر دارا دورا و نفس چکمه ک سسی ائشیدیله

پیسه لمه ک: pisəlmək اینجیمه ک، ناراحات اولماق،  ضایع اولماق ( بیر سؤز دئدیم پیسه لدی)

تتیله مه ک:tətiləmək خست به خرج دادن، مال ییغمه فیکرینده اولماق ( او بو ایلده ن چوخ تتیله ییر)

تشغه ل ائله مه ک: təşğəl eləmək حوققا گلمه ک، انگل اولماق، موزاحیم اولماق

تنگیکمه ک: təngikmək داریخماق، دارغین دویغوسو اولماق، احساس در تنگنا بودن کردن، دار پالتارا ال آتماق (دار شالوار گییه نده ن ائله تنگیکیر)

توتدورماق: tutdurmaq  اویوشدورماق، مقایسه ائله مه ک، دوزمه ک، توتماق ائیله مین متعدی سی

توخونماق: toxunmaq ده یمه ک، باش وورماق، اهانت ائله مه ک، ( من یولداشیما تله سیک توخوندوم – باشیناآغاج توخونوب – اونون سؤزو آداما توخونور)

تومماق: tummaq ماتیخماق، مات و مبهوت باخماق، دالماق، ساکیت اوتوروب و فیکره گئتمه ک ( اولان نه توموبسان گمی لرین غرق اولوب) اولان= آی اوغلان

تیخچالاماق: tıxçalamaq سیلکه له مه ک، چالپالاماق، ییرغه له مه ک ( خیرتده گیننه ن توتوب تیخچالادی)

تیخه نمه ک: tixənmək تؤهین ائله مه ک، اکراه اولماق، خوش گلمه مه ک ( تیخه نه – تیخه نه ایش گؤریر – اؤز قونشوسونا تیخه ندی)

تیکه له مه ک: tikələmək تیکه قاتبنا قویماق، تیکه (لقمه) ائتمه ک

تیمه نمه ک: timənmək یالوارماق، دیله نمه ک، یاخارماق ( تیمه ک قوزو: الده ن سوت امه ن قوزو کی آدامئ گؤره نده اؤزین ال – ایاغا سورته ر)

جانیخماق:canıxmaq ذله شدن، به تنگ آمدن (سنین الیننه ن جانیخمیشام)

جایماق: caymaq منحرف اولماق، آغناماق، سهو ائله مه ک،ترپه نمه ک (یئکه داش یئرنده ن جاییب)

جوشماق:coşmaq قایناماق، اسمه ک ( هیرسی ده ن) چیرناماق، عصبانی اولماق، حرص یئمه ک، عصبانی حالدا اوجادان دانیشیب و داورانماق

جیرله شمه ک: cirləşmək جر و بحث ائله مه ک، اوزله شمه ک، خیرله شمه ک

چؤره ک آسماق: çörək asmaq  چؤره ک یاپماق

چؤمچه له مه ک: çomçələmək   بوشقابدا نه اولسا بیر یوللیق تیکه قاتینا ییغیب ئیمه ک

چاققیشماق: çaqqişmaq دؤیوشمه ک، ووروشماق، قیلینجینه ن ساواشماق

چویمه ک: çüymək کویمه ک، هورکوب کؤیشه نه قاچماق، چویومه ک، ( چپیش چویوب داغا قاچیب)

چیپچالانماق: çıpçalanmaq  چالپالانماق، چالخالانماق ( سو چیپچالاندی)

چیپیتماق: çıpıtmaq چیپیرتماق، قیرتماق، قاپماق، اوغورلاماق، ربودن

چیرتدیک وورماق: çırtdık vurmaq بشکن زدن، شادلیق ائله مه ک، شاد اولماق ( اینه گی ایکیز دوغاندان بتر چیرتدیک وورور)

چیمچه شمه ک: çimçəşmək جیریلتی سسینه آدامین اتینین اویناییب و ییغیلمه سی، چندش شدن

خاملاماق: xamlamaq تزه بیر ایش گوره نده یا یول گئده نده قول – قیچین توتولماسی، جمام اولماق ( یاز ایلکی گونلری قارا مال خاملار)

خشه ل­­­ لنمه ک: xəşəllənmək کئفله نمه ک، حظ آپارماق، کیفور شدن ( اؤزین وئریب گون قاباغینا خشه ل لنیر)

خیته جه لنمه ک: xitəcələnmək اوتانماق، شرمنده اولماق ( پیس دانیشدیغی سؤزلره گؤره خیته جه له نیر)

خیس له نمه ک: xislənmək خفه له نمه ک، احساس خفگی کردن، تر باسماق و آغیر نفس آلماق

داراشماق: daraşmaq ال قاتماق، یاپیشیماق، یوروش آپارماق، ردیفیله بیر زادین یئمه گینه ال اتماق ( سورو چیمنه داراشیب، سورو داران باسما اوتلایر) تالاماق( او کیشینین قوهوملاری وار یوخونا داراشیبلار یئییللر)

داشداماق: daşdamaq محکوم ائله مه ک

دورتمه له مه ک : dürtmələmək دؤشینه ن وورماق، دؤشله مه ک ( گیریب جمعیت ین ایچینه دورتمه له ییر) دورتمه : ضربه سینه ( قوزو قویونا دورتمه ووردو)

دورغوزدورماق: durğuzdurmaq دیکه لتمه ک، دوردورماق، اویاتماق، دبرتمه ک، قالخیزدیرماق، قووزاماق ( چوخلو ائرکه گین آلتینین قالخماسینا ایشله ده للر)

دورلاماق: durlamaq قاب یا پالتاری یوواننان سورا اوستونه بیر پاک سو تؤکمه ک،

سو وا چکمه ک ( من قابلاری یووم سن ده دورلا)

دوروخماق: duruxmaq دایانماق، ماتیخماق، مات و مبهوت باخماق

دوزلانماق: duzlanmaq دوز یئمه ک، دوز وئرمه ک ( سورو دوزلاندی)

دوغرولماق: doğrulmaq دورماق، دیکه لمه ک، داوطلب اولماق، دورالماق ( بیر حریف وار دوغرولا قاباغا= دورالا قاباغا = دیکه له قاباغا)

دولاشدیرماق: dolaşdırmaq  اله سالماق، توتماق، دؤیره سینده فورلانماق، دالدایا سالماق (بیله سین دولاشدیردیک آمما وورانمادیک) گیره سالماق

دولانماق: dolanmaq امرار معاش ائله مه ک، یاشاماق، گون کئچیرتمه ک ( دولانیشیق: گذران زندگی)

دونبالماق: donbalmaq  رکوعا گئتمه ک، اییلمه ک ائله کی الی دیزه چاتا ( دونبالانسان قارالان؟ = نامازقیلانسان یا جاناوار؟)

دویک مه ک: dəvikmək اویان – بوینا باخماق، نابلد کیمی باخماق (یاد آدام دویکه ر)

دهمه رله مه ک: dəhmərləmək دیکه لتمه ک، بیر بیرینین اوستونه ییغمه ک، دبرتمه ک ( سورو نو دهمه رله قوی گلسین)

سووماق:  sovmaqقوتارماق، کئچیرتمه ک، تالاماق، ( باغی سوودیلار)

شایا – بایا سالماق: şaya – baya salmaq افشاء ائله مه ک، بیلدیرمه ک، آشکارا سالماق

شیغمه ک: şiğmək یوگورمه ک، یومولماق، قیسیلماق، آخین ائتمه ک، (اوشاغین اوستونه شیغدی)

قارا باسماق :  qara basmaqخوفلانماق، قورخماق، تک بیر یئرده ( گئجه و... ) خیالی بیر زاددان قورخماق، ( اونو یوخودا قارا باسیب) ( باغدا سو سوواراندا بیله سین قارا باسیب)

قارا توتماق: qara tutmaq هورکمه ک، دالی قاییدماق، قورخماق، اوتانماق، ( آت چایدان کئچه نده قارا توتور- او اوشاق آدامنان  قارا توتور)

قارا یاخماق: qara yaxmaq تؤهمت وورماق، اولمامیش ایشی بیر شخصه نسبت وئرمه

قرغه مه ک : qərğəmək نفرین ائله مه ک، منحوس ائله مه ک،قارغیشلاماق،  قرغه نمه ک: نفرین اولماق، قارغیشلانماق

کؤپمه ک: köpmək ناراحت اولماق، بئزاریماق، اینجیمه ک، (او بو سؤزده ن کؤپدی)

کوم اولماق: kum olmaq کؤپمه ک، اینجیمه ک، ناراحت اولماق

کونگول چیخارتماق: kongul çıxartmaq  (اصطلاحا: زانوی غم بغل کردن) اییلمه ک، قوجالماق، آریخلاماق و بئل کوهان وئرمه ک، " ایندیجه معتاد اولماق یئرینه ذه ایشله نیر"

گؤرمه ک: görmək قیلماق، کفایت ائله مه ک ( بو ایشی گؤر – بو پول اونون گره گین گؤره ر)

گیریشمه ک: girişmək باتماق، باتیشماق، گوج چاتماق، نفوذ یولو تاپماق

هورتماق: hortmaq  بیر یوللیق بیر ایچمه لی نی اچمه ک، سومورماق، آشیرماق ( بیر کاسا آشی بیرده ن هورتدو(آشیردی – ایچدی)

یاپریخماق: yaprıxmaq بیر – بیرینه یاپیشماق، گئییشمه ک، برکیمه ک ( یورغان یاپریخیب)

ییرغه له مه ک: yirğələmək دبرتمه ک، اویناتماق، ترپه تمه ک، تکان وئرمه ک ( تولوغو ییرغه له دی)

 

چاراویماق

Təşəkor Edərik Mahmit Bəy

Materiallardan istifadə zamanı qaynağa istinad vacibdir

استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
Http://www.sozluk.blogfa.com

[e-mail]